Desem

De oude desem van kwaad en ontucht

Zuurdesem en religie

22-09-2021

Schrijven     Zuurdesem     Religie     

Ik ben, voor de goede orde, geen gelover in een god. Niet in de christelijke god, niet in de islamitische god en niet in de noorse goden van weleer. Ik ben te veel fan van Sartre en Karl Popper om religie erg serieus te nemen op epistemiologisch vlak. Maar er is een berg interessante, culturele bagage die onze geschiedenis als mensheid heeft verzameld. Zelfs over zuurdesem. De bijbel is doorgaans niet erg blij met zuurdesem-bakken. Paulus (die met wel meer dingen niet zo blij was) zegt in 1 Korintiërs 5:

'Doe de oude zuurdesem weg en wees als nieuw deeg. U bent immers als ongedesemd brood omdat ons pesachlam, Christus, is geslacht. Laten we daarom het feest niet vieren met de oude desem van kwaad en ontucht, maar met het ongedesemde brood van reinheid en waarheid.'

Het zal je maar gezegd worden als enthousiaste thuisbakker. De vergelijking die de bijbel maakt is er waarschijnlijk een met de uittocht van het Joodse volks uit Egypte. Er was haast en de tocht zou lang duren, dus alleen ongedesemd brood kon meegenomen worden. Ongedesemd brood gaat lang mee en heeft geen verontreinigingen (desem). Jezus zegt in Matteus 16:

'Wees terdege op je hoede voor de zuurdesem van de farizeeën en de sadduceeën.'

Die types wisten niks over religie, die hielden opgeblazen, giftige praatjes. Gelukkig zegt Jezus er direct bij dat het erg dom is om gelijk een hekel te hebben aan zuurdesembrood. Dan snapte je niet dat het om een vergelijking ging in plaats van om een spijswet. Toch kan je twijfelen aan hoe gelukkig die vergelijking was. Niks mis met een mooie zuurdesem in een lekker brood.

Hoe zit dat in de Bijbel dan met zuurdesem? Uiteraard werd voor de middeleeuwen alle rijsbrood gebakken met zuurdesem. Bewust gebruiken van biergist, raakte pas later in zwang. Dus in de tijd waarin de bijbel geschreven werd kon je brood maken zonder het te laten rijzen of je kon zuurdesem gebruiken. Se'or is het Hebreeuwse woord voor zuurdesem of rijsmiddel en Hamez betekent rijsbrood. Het wordt regelmatig benoemd; brood is dan ook het meest archetypische voedsel dat er is. De hele menselijke beschaving is vermoedelijk deels ontstaan door het verbouwen van graan en het bakken van brood. Brood is leven. Letterlijk volgens Jezus, want hij noemde zichzelf het brood des levens. Om een verbond met zijn vader te hebben, leerde hij zijn discipelen zelfs om het te eten. Mattheüs 26:26-28:

‘Neem dit,’ zei Hij, ‘en eet het op, want dit is mijn lichaam.’

Of tijdens het laatste avondmaal zuurdesembrood gegeten werd is niet meer te achterhalen. Ik hoop het wel, want verder komt zuurdesem er maar bekaaid af in de bijbel.

In de Joodse traditie wordt helemaal neergekeken op Se'or (zuurdesem). In de Talmoed wordt het het kwaad genoemd dat ingaat tegen de wil van god. Het halsoverkop wegvluchten uit Egypte in Exodus heeft diepe sporen achtergelaten in het Joodse volk. Zelfs in wat ze heden ten dage eten en hoe ze over voedsel denken. Matses, ongedesemde broden, vertegenwoordigen dat trauma op een poetische wijze.

Islamieten beschouwen zuurdesembrood als halal en zeker in een tijd waarin fabrieks- en bakkersbrood ingredienten bevatten van soms onduidelijk oorsprong zijn (de broodverbeteraars glycine en L-cysteïne komen vaak uit dieren, de laatste uit varkensharen), wordt eerder naar het eenvoudige en pure zuurdesembrood gegrepen.

Klungelen met hoge hydratatie
Bakken zonder handig te wezen, 22-09-2021

Mijn eerste poging
Dirk is een eikeltje, 22-09-2021

Mijn eerste succesachtige ervaring
Eetbaarheid is des bakkers oorkussen, 22-09-2021

Iedere begin
Ik moet een blog maken van mijn vrouw, 22-09-2021

Deegkracht
Van pannenkoek naar feestbrood, 26-09-2021

Levend voedsel
Vergisten is menselijk, 26-09-2021

Mijn beste vrienden zijn gluten
Broodbakken is bouwen met gluten, 26-09-2021

Het basisrecept
Der recepten, 26-09-2021

Maillard reactie
De eerste brooddokter, 26-09-2021

Donna
Nobis Pacem, 2-10-2021

Pacem
Voor Het Eilanden Nieuws, Goeree Overflakke, 14-10-2021

Jan
De bakker om de hoek, 14-10-2021

Retarderen
Geen achterlijk idee, 21-11-2021